Önceki Sayfa

Onboarding Nedir? 30-60-90 Gün Planı ile Yeni Çalışan Uyum Süreci

Kısa Cevap
Onboarding, yeni bir çalışanın iş teklifini kabul ettiği andan itibaren şirkete, ekibine ve rolüne uyum sağlayıp tam verimle çalışabilir hâle gelene kadar geçen yapılandırılmış uyum sürecidir. Birkaç saatlik oryantasyondan farklı olarak genellikle ilk 90 günü kapsar. En pratik çerçeve 30-60-90 gün planıdır: ilk 30 gün öğrenmeye, sonraki 30 gün katkı sağlamaya, son 30 gün ise sorumluluğu tam olarak üstlenmeye odaklanır.

Yeni bir çalışan için ilk haftalar, şirket hakkındaki kalıcı izlenimin oluştuğu dönemdir. Masası hazır olmayan, ilk gün ne yapacağını bilmeyen ya da ilk ayında kimseden geri bildirim almayan biri, işe alım sürecinde ne kadar iyi seçilmiş olursa olsun ilk fırsatta başka seçeneklere bakmaya başlayabilir.

Bu rehberde onboarding sürecini işe başlamadan önceki hazırlıktan ilk 90 günün sonuna kadar adım adım anlatıyoruz: 30-60-90 gün planı şablonu, kimin ne yapacağı, uzaktan çalışanlar için uyarlamalar, yöneticiler için kontrol listesi ve sürecin başarısını ölçmenin yolları. Onboarding’in neden bu kadar önemli olduğunu görmek için çalışan devir hızı rehberimizdeki ilk yıl ayrılıklarına da göz atabilirsiniz.

Onboarding Nedir?

Onboarding, Türkçede “işe alıştırma” veya “işe uyum süreci” olarak da anılır. Yeni çalışanın şirketin kültürünü, iş yapış biçimini, ekibini ve rolünün beklentilerini öğrenmesini; gerekli araçlara, bilgiye ve ilişkilere hızla ulaşmasını sağlayan planlı bir süreçtir.

İyi bir onboarding süreci dört soruya cevap verir: Burada nasıl çalışılıyor? (kültür ve kurallar), Benden ne bekleniyor? (rol ve hedefler), Kiminle çalışacağım? (ilişkiler) ve Nasıl başarılı olurum? (araçlar, eğitim ve geri bildirim).

Onboarding ile Oryantasyon Arasındaki Fark

İki kavram sık sık birbirinin yerine kullanılır, ama aynı şey değildir. Oryantasyon onboarding’in bir parçasıdır:

OryantasyonOnboarding
SüreBirkaç saat veya birkaç günGenellikle 90 gün, üst düzey rollerde 6–12 ay
KapsamŞirket tanıtımı, kurallar, yan haklar, binanın ve sistemlerin tanıtımıRol, hedefler, ekip ilişkileri, kültür, gelişim ve geri bildirim
YapıHerkese aynı programRole ve kişiye göre uyarlanan plan
SorumluÇoğunlukla İKYönetici, İK, mentor ve ekip birlikte
AmaçBilgilendirmekÇalışanı verimli ve şirkete bağlı hâle getirmek

Onboarding Neden Önemli?

  • İlk yıl ayrılıklarını azaltırİşe alımda yapılan yatırımın boşa gitmesini önler; ilk aylardaki ayrılıklar çoğunlukla zayıf uyumdan kaynaklanır.
  • Tam verime ulaşma süresini kısaltırNet hedefleri ve doğru kaynakları olan çalışan, deneme yanılmayla vakit kaybetmez.
  • Beklentileri erkenden hizalarRolün gerçekte ne olduğu ilk haftalarda netleşir, sürprizler ve hayal kırıklıkları azalır.
  • Kültürü aktarırŞirketin değerleri yazılı belgelerden değil, ilk haftalarda yaşanan deneyimden öğrenilir.

Zayıf bir onboarding sürecinin sonucu çoğu zaman erken bir ayrılık ve yeniden başlayan bir işe alım sürecidir. Bunun şirkete gerçek maliyetini yanlış işe alımın maliyeti yazımızdaki hesaplayıcıyla görebilirsiniz.

Onboarding Süreci Adım Adım

Onboarding ilk iş gününde değil, adayın teklifi kabul ettiği gün başlar. Süreci dört aşamada düşünebilirsiniz:

  • 1
    İşe başlamadan önce (preboarding)Teklif kabulünden ilk güne kadar: hazırlık, hoş geldin iletişimi ve evrak işleri.
  • 2
    İlk günKarşılama, tanışma, araçlar ve ilk haftanın programı.
  • 3
    İlk haftaRolün, ekibin ve iş süreçlerinin tanınması; ilk küçük görev.
  • 4
    İlk 90 gün30-60-90 gün planıyla öğrenmeden tam sorumluluğa geçiş.

1. İşe Başlamadan Önce (Preboarding)

Teklif kabulü ile ilk gün arasındaki süre, adayın hâlâ mevcut işvereninden karşı teklif alabileceği veya başka süreçlere devam edebileceği kırılgan bir dönemdir. Bu dönemi aday gözünden anlattığımız iş teklifi sonrası işten ayrılma ve yeni işe başlama rehberi, adayın neler yaşadığını anlamanıza yardımcı olur. Bu dönemde iletişimi sürdürmek ve hazırlığı tamamlamak gerekir:

  • Teklif kabulünden kısa süre sonra yöneticiden kısa bir hoş geldin mesajı gönderin.
  • İlk günün saatini, adresini, kimi soracağını ve ilk haftanın programını önceden paylaşın.
  • Bilgisayar, e-posta, sistem erişimleri, kart ve masa gibi ihtiyaçları ilk günden önce hazırlayın.
  • İşe giriş evraklarını ve yasal bildirimleri (SGK işe giriş bildirgesi gibi) işe başlamadan önce tamamlayın.
  • Yeni çalışana bir mentor veya “buddy” atayın ve ilk gün tanışmalarını planlayın.
  • Ekibe yeni çalışanın kim olduğunu, ne zaman başlayacağını ve hangi rolü üstleneceğini duyurun.

2. İlk Gün

ZamanNe yapılır?Kim?
SabahKarşılama, ekip ve mentorla tanışma, çalışma alanıYönetici, mentor
Öğleden önceBilgisayar, hesaplar ve temel araçların kurulumuBT, İK
ÖğleEkip veya mentorla birlikte öğle yemeğiEkip
Öğleden sonraRolün amacı, ilk hafta programı ve ilk 30 günün beklentileriYönetici
Gün sonuKısa bir değerlendirme: Soruları neler? Neye ihtiyacı var?Yönetici veya İK

İlk gün bilgi yüklemek için değil, yeni çalışanın kendini beklenen ve hazırlanılmış biri gibi hissetmesi içindir. Uzun sunumları ve yoğun eğitimleri sonraki günlere yayın.

3. İlk Hafta

  • Rolün ilişkili olduğu ekip ve birimlerle kısa tanışma toplantıları.
  • Şirket, ürün veya hizmetler ve temel iş süreçleri hakkında oryantasyon.
  • Rolün iş tanımının ve önceliklerin yöneticiyle birlikte üzerinden geçilmesi.
  • Başarıyla tamamlanabilecek küçük, gerçek bir ilk görev.
  • Hafta sonunda yöneticiyle birebir görüşme.

30-60-90 Gün Planı Nedir? Şablon ve Örnek

30-60-90 gün planı, yeni çalışanın ilk üç ayını üç aşamaya bölen ve her aşama için hedefleri, beklentileri ve kontrol noktalarını önceden belirleyen bir yol haritasıdır. Plan yönetici ve çalışan tarafından birlikte hazırlanmalı, ilk hafta içinde netleşmelidir.

DönemOdakÇalışanın hedefleriYöneticinin göreviKontrol noktası
İlk 30 günÖğrenmekŞirketi, ürünü, ekibi ve süreçleri tanımak; temel eğitimleri tamamlamak; küçük görevler almakHaftalık birebir görüşme, sorulara zaman ayırmak, doğru kişilerle tanıştırmak30. gün değerlendirmesi
31–60. günKatkı sağlamakRolün asıl işlerine başlamak, ilk projeyi üstlenmek, iyileştirme fikirleri paylaşmakSomut geri bildirim vermek, sorumluluğu kademeli artırmak60. gün değerlendirmesi
61–90. günSahiplenmekRolün sorumluluğunu tam olarak üstlenmek, ilk ölçülebilir sonuçları üretmekPerformans beklentilerini ve sonraki dönem hedeflerini netleştirmek90. gün değerlendirmesi
İpucu: Her dönemin hedefleri ölçülebilir olmalı. “Ürünü öğrenmek” yerine “ürünün üç temel modülünü müşteriye anlatabilecek düzeyde öğrenmek” gibi somut ifadeler kullanın.

Örnek: Yazılım Geliştirici İçin 30-60-90 Gün Planı

DönemÖrnek hedefler
İlk 30 günGeliştirme ortamını kurmak, kod tabanını ve mimariyi tanımak, kod inceleme sürecine katılmak, küçük bir hata düzeltmesini canlıya almak
31–60. günOrta büyüklükte bir geliştirmeyi uçtan uca tamamlamak, ekip içi teknik toplantılarda aktif rol almak, dokümantasyona katkı vermek
61–90. günBir modülün sorumluluğunu üstlenmek, başkalarının kodunu incelemek, bir sonraki çeyrek için teknik hedefleri belirlemek

Hedefleri belirlerken şirketinizin kullandığı çerçeveyi esas alın; KPI veya OKR kullanıyorsanız 90. gün hedeflerini bu sisteme bağlamak, onboarding’den olağan performans döngüsüne geçişi kolaylaştırır.

Onboarding’de Kim Ne Yapar?

RolSorumluluk
İKSüreci tasarlar ve takip eder; evrak, yasal bildirimler, oryantasyon ve geri bildirim anketleri
YöneticiRolün beklentilerini ve 30-60-90 gün planını belirler; düzenli birebir görüşme ve geri bildirim
Mentor / buddyGünlük sorularda ilk başvuru noktasıdır; yazılı olmayan kuralları ve şirket kültürünü aktarır (mentor ne demek?)
EkipYeni çalışanı işlere ve sosyal ortama dahil eder
BT / idari işlerEkipman, hesaplar, erişimler ve çalışma alanını ilk günden önce hazırlar
Yeni çalışanSoru sorar, notlar alır, hedeflerini yöneticisiyle birlikte sahiplenir

Onboarding’in en kritik aktörü doğrudan yöneticidir. İK süreci ne kadar iyi tasarlarsa tasarlasın, yöneticisiyle düzenli görüşmeyen bir çalışanın uyumu zorlaşır.

Uzaktan ve Hibrit Çalışanlar İçin Onboarding

Hibrit veya uzaktan çalışan biri, ofiste kendiliğinden öğrenilen pek çok şeyi kaçırabilir. Bu yüzden süreci daha bilinçli planlamak gerekir:

  • Ekipmanı ilk günden önce adrese gönderin ve kurulumu birlikte yapın.
  • İlk hafta görüntülü tanışma toplantılarını takvime önceden yerleştirin.
  • Mümkünse ilk gün veya ilk hafta içinde ekiple yüz yüze bir buluşma planlayın.
  • Yazılı bir “ilk 30 gün rehberi” hazırlayın: kime ne sorulur, hangi kanal ne için kullanılır.
  • Mentorla kısa ama günlük temas noktaları oluşturun.

Yöneticiler İçin Onboarding Kontrol Listesi

  • Başlamadan önceHoş geldin mesajı · ilk hafta programı · ekipman ve erişimler · mentor ataması · ekibe duyuru
  • İlk günKarşılama · tanışmalar · rolün amacı · ilk 30 günün beklentileri · gün sonu kısa değerlendirme
  • İlk haftaİş tanımı ve öncelikler · ilgili birimlerle tanışma · küçük bir ilk görev · hafta sonu birebir görüşme
  • İlk 90 gün30-60-90 gün planı · haftalık birebirler · 30/60/90. gün değerlendirmeleri · sonraki dönem hedefleri

Onboarding Başarısı Nasıl Ölçülür?

GöstergeNasıl ölçülür?
İlk yıl devir hızıİşe başladıktan sonraki 12 ay içinde ayrılanlar ÷ aynı dönemde işe başlayanlar × 100 (devir hızı hesaplama)
Deneme süresini tamamlama oranıDeneme süresini tamamlayan yeni çalışan sayısı ÷ işe başlayan yeni çalışan sayısı × 100
Tam verime ulaşma süresiYöneticinin rol için belirlediği hedeflere ulaşılana kadar geçen süre
Yeni çalışan geri bildirimi30., 60. ve 90. günlerde kısa anketler: Kendimi hazır hissediyorum, beklentiler net, yardım alabiliyorum
Yönetici değerlendirmesi90. gün değerlendirmesinde hedeflerin ne ölçüde karşılandığı

Onboarding’de Sık Yapılan Hatalar

HataSonucuDoğrusu
İlk gün ekipmanın hazır olmamasıHazırlıksızlık izlenimi, kaybedilen günlerHer şeyi ilk günden önce hazırlayın
Onboarding’i oryantasyonla sınırlamakİlk haftadan sonra yalnız kalan çalışanSüreci 90 güne yayın
İlk haftada aşırı bilgi yüklemekAkılda kalmayan sunumlar, yorgunlukBilgiyi ihtiyaç anına göre dağıtın
Belirsiz hedeflerNeyin başarı sayıldığını bilmeyen çalışan30-60-90 gün planını yazılı hâle getirin
Geri bildirimi 90. güne bırakmakGeç fark edilen sorunlarHaftalık kısa birebir görüşmeler yapın
İşe alımda anlatılanla gerçeğin farklı olmasıErken hayal kırıklığı ve ayrılıkBeklentileri işe alım sürecinde netleştirin

Deneme Süresi ve Onboarding

İş Kanunu’nun 15. maddesine göre taraflar iş sözleşmesine deneme süresi koyabilir; bu süre en çok iki ay olabilir, toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi, onboarding’in ilk iki ayıyla örtüştüğü için hem işveren hem çalışan açısından karşılıklı bir değerlendirme fırsatıdır. 30 ve 60. gün değerlendirmelerini deneme süresinin bitiminden önce yapmak, kararların sağlıklı verilmesini sağlar. Hukuki sonuç doğuracak kararlarda bir iş hukuku uzmanına danışmanızı öneririz.

İyi Onboarding Doğru İşe Alımla Başlar

En iyi kurgulanmış onboarding süreci bile role uymayan bir adayı başarılı kılamaz. Astera, 2014’ten bu yana bilişim başta olmak üzere pek çok sektörde şirketlerin doğru kişiyi bulmasına yardımcı oluyor. Seçme ve yerleştirme ve üst düzey işe alım süreçlerimizde rolün beklentilerini adayla baştan netleştiriyor, işe başlangıç sürecinde de iletişimi sürdürüyoruz. Yöneticilerin geri bildirim ve mentorluk becerilerini geliştirmek isteyen kurumlar için eğitim ve atölye çalışmalarımız da bulunuyor. Şirketinize özel destek için bizimle iletişime geçin.

Onboarding Hakkında Sık Sorulan Sorular

Onboarding ne demek?

Onboarding, yeni bir çalışanın iş teklifini kabul ettiği andan itibaren şirkete, ekibine ve rolüne uyum sağlayıp tam verimle çalışabilir hâle gelene kadar geçen yapılandırılmış uyum sürecidir.

Onboarding ile oryantasyon arasındaki fark nedir?

Oryantasyon birkaç saat veya günle sınırlı, şirketi ve kuralları tanıtan bir programdır. Onboarding ise oryantasyonu da kapsayan, genellikle ilk 90 güne yayılan ve rol, hedefler, ekip ilişkileri ile kültürü içeren daha geniş bir süreçtir.

Onboarding süreci ne kadar sürer?

Çoğu rol için ilk 90 gün yaygın bir çerçevedir. Üst düzey veya karmaşık rollerde süreç 6 ila 12 aya kadar uzayabilir.

30-60-90 gün planı nedir?

Yeni çalışanın ilk üç ayını öğrenme, katkı sağlama ve sahiplenme olmak üzere üç aşamaya bölen; her aşama için hedefleri ve kontrol noktalarını önceden belirleyen bir yol haritasıdır.

Onboarding sürecinden kim sorumludur?

Süreci İK tasarlar ve takip eder, ancak en kritik rol doğrudan yöneticinindir. Mentor, ekip ve BT gibi birimler de sürecin parçasıdır.

Preboarding nedir?

Preboarding, teklif kabulü ile ilk iş günü arasındaki dönemde yapılan hazırlık ve iletişim çalışmalarıdır: hoş geldin mesajı, ekipman ve erişimlerin hazırlanması, evrak işleri ve ilk hafta programının paylaşılması gibi.

Onboarding başarısı nasıl ölçülür?

İlk yıl devir hızı, deneme süresini tamamlama oranı, tam verime ulaşma süresi, 30-60-90. gün geri bildirim anketleri ve 90. gün yönetici değerlendirmesi en yaygın göstergelerdir.

İlgili Yazılar

Ülkü Ceylan
Ülkü Ceylan
İstanbul Teknik Üniversitesi Kontrol ve Bilgisayar Mühendisliği ve Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği yüksek lisans programından mezun olmuştur. 2014 yılında Astera’yı kurmuştur. Teknoloji ve insan kaynakları alanındaki 35 yılı aşkın deneyimiyle şirketin vizyonunu yönetmektedir.

We use cookies to give you the best experience. For more information on the Protection of Personal Data, please click here.

1